Hoffwn ddiolch yn fawr iawn i’n holl wirfoddolwyr sydd wedi ein helpu ni’r haf hwn. Rydym yn bendant wedi cael haf prysur ac wedi cyflawni llawer gyda’n gilydd. Yr haf hwn mae ein gwirfoddolwyr wedi helpu gyda’r gwaith gorfodol i gleisio rhedyn; gwaith rydyn ni’n ei wneud bob haf yn ein dolydd ucheldir SoDdGA i gadw rhedyn dan reolaeth ac ar yr un pryd yn dal i ganiatáu i’r blodau fwrw had, ac mewn ardaloedd lle mae gennym bryfed tân i gynyddu eu cynefin. Rydym wedi cynnal ein digwyddiadau bioblitz cymunedol cyntaf (a’r ail) lle llwyddwyd i gofnodi cymaint o wahanol blanhigion, pryfed ac adar (gweler cylchlythyr mis Medi am ddadansoddiad manylach). Cawson ni ein digwyddiad diolch yr haf lle bu gwirfoddolwyr yn edrych trwy ein harchifau helaeth a mwynhau cacen.
Rydym wedi cael ein dwy sesiwn gyntaf o’n Grŵp Gwirfoddolwyr Menywod sy’n cyfarfod ar ddydd Iau cyntaf bob mis, yn ogystal â chael grwpiau yn ymuno â ni o Shared Lives, the Wallich a MIND Powys. Bu gwirfoddolwyr hefyd yn cynnal a chadw rhai coed a blannwyd sawl blwyddyn yn ôl. Gwnaethom fwy o fyndiau gwlân a fyddai’n cael eu defnyddio i greu ‘argaeau tyllog’ ar y mawndiroedd. Y bwriad oedd defnyddio’r wythnos gyntaf ym mis Medi i osod ein byndiau gwlân ochr yn ochr â gosod rhywfaint o geotecstilau ar ardaloedd noeth o fawn. Dewisom yr wythnos gyntaf ym mis Medi fel y dyddiad gosod gan ein bod wedi mynd ym mis Tachwedd y flwyddyn flaenorol ac roedd yr ardal o fawndir yr ydym yn gweithio arni yn llawer rhy wlyb, felly roeddem yn obeithiol y byddai’n llawer sychach yn wythnos gyntaf mis Medi. Roedd y glaw trwm a gawson ni ddiwedd mis Awst yn golygu bod llawer o’r ardal unwaith eto yn rhy wlyb i weithio, felly dim ond o amgylch ymylon y safle lle’r oedd hi’n ddigon sych i weithio y gallem wneud y gwaith gosod. Gobeithiwn ddychwelyd os bydd cyfnod sych parhaus gan mai dim ond y tu allan i dymor nythu adar sydd gennym ganiatâd gan CNC i wneud y gwaith adfer mawndir gwirfoddol, sef y misoedd gwlypaf fel arfer. Yn ddiweddarach ym mis Medi, gosododd y gwirfoddolwyr 34 o flychau nythu eraill yn ein coetiroedd yn ogystal â glanhau’r blychau nythu a osodwyd ganddynt y llynedd.
Yn y misoedd nesaf, bydd gennym gyfleoedd gan gynnwys; cael gwared ar rywogaethau ymledol – mae hyn yn cynnwys defnyddio llifiau tocio i gael gwared ar byrwydden Sitca hunan-had o ardal a oedd gynt yn blanhigfa Sitca lle mae’r goedwig law Geltaidd bellach yn cael ehangu’n naturiol iddi. Mae yna gryn dipyn o goed derw digoes a choed llydanddail eraill sydd wedi’u hamgylchynu gan y coed Sitca, felly mae’n hyfryd gallu creu llannerch o amgylch y coed derw i ganiatáu iddyn nhw ffynnu. Byddwn hefyd yn mentro i ymylon y mawndiroedd i helpu gydag arolwg dichonoldeb plannu coed. Yn yr arolwg byddwn yn mesur dyfnder y mawn i weld a oes ardaloedd heb fawn lle gallem blannu coed (o rywogaethau priodol) yn y dyfodol. Bydd cyfleoedd pellach i helpu ein tîm mawndiroedd gyda’u harolygon dyfnder mawndiroedd a fydd yn helpu i benderfynu ar y dulliau a ddefnyddir ar gyfer adfer mawndiroedd y bydd eu contractwyr yn eu cynnal.
Os hoffech chi wybod mwy am ein cyfleoedd gwirfoddoli, ewch i’n gwefan gwirfoddoli yma lle gallwch chi hefyd gofrestru fel gwirfoddolwr.

Diolch gan y Swyddog Gwirfoddolwyr
02nd Hydref 2026